Stundum finnst manni að lausn Íslendinga á kreppunni sé að mála bara yfir skítinn og halda að þá verði allt gott. Það sé nóg að segja bara nógu oft að nú komi ,,nýja Ísland" og allt slæmt sé ,,svo mikið 2007".

Búsáhaldabyltingunni fannst nóg að fá bara vinstri stjórn, þá var hún ánægð. Allt í lagi að vinstri sinnaði forsetinn, klappstýra útrásarinnar, sæti enn á sínum stað. Engum datt í hug að mótmæla fyrir framan skrifstofuna hans á Sóleyjargötu og dettur ekki enn í hug.

Fólk kaus flokkana sem ætla að búa til ,,norrænt velferðarþjóðfélag" en finnst samt dálítið langt gengið að stjórnin ætli að hækka skatta til þess. Heldur kannski að hægt sé að búa til norrænt velferðarþjóðfélag, eins og í Skandinavíu, en samt með miklu minna skatthlutfalli en tíðkast þar. Hvernig á að brúa það bil, það kemur ekki fram. Sjálfstæðisflokkurinn er alla vega aftur orðinn stærstur.

Svo á að hafna Alþjóða gjaldeyrissjóðnum og segja tugmilljónaþjóðum úti í Evrópu að éta það sem úti frýs. Loka augunum fyrir þeim veruleika að við erum pínulítil, höfum engin tromp uppi í erminni og það er ekkert sem bendir til þess að nokkur sjái sér hag í því að veita okkur neina sérmeðferð, hvað sem okkur svo kann að finnast um þann kalda veruleika. Staða Íslands heldur ekki vöku fyrir nokkrum þjóðhöfðingja úti í hinum stóra heimi. Þeir hafa um annað að hugsa en sjálfskipaðan vanda örríkis. Kann að hljóma kaldranalega, en þannig er það bara samt. Eina leiðin okkar er því að spila eftir þeirra reglum. En samt vill meirihluti þjóðarinnar nú segja nei við Alþjóða gjaldeyrissjóðnum.

,,Nýja Ísland" virðist heldur ekki fela í sér neina hugarfarsbreytingu varðandi sýn okkar á hlutverk Íslands gagnvart umheiminum. Munurinn á ,,norrænu velferðarstjórninni" og fyrri stjórnum er bara sá að þessi er hræsnisfyllri, hún beitir meiri fagurgala. Þykist. Slettir mannréttindum inn í nafn dómsmálaráðuneytisins en beitir samt lögregluvaldi til þess að handtaka unglinga og reka þá út í óvissuna, kannski alla leið út í opinn dauðann til Íraks. Finnst átómatískt að Ísland eigi að vera flóttamannalaust, enda er náttúrlega ekkert pláss fyrir svoleiðis fólk í strjálbýlasta landi álfunnar. Ekki hjá ,,norrænu velferðarstjórninni" á ,,Nýja Íslandi". Svo er Ísland líka algjörlega yfirfullt af flóttamönnum fyrir og vandi Íslands undanfarna mánuði hefur einmitt verið hversu margir flykkjast til landsins með þá einlægu ósk að mega búa hér.

Raddir um álver gerast háværari, alveg sama þó að óljóst sé hvar orkuna sé að finna í þau öll. Það er seinni tíma vandamál. Umhverfisráðherra, sem þó stendur undir nafni sem slíkur, er úthrópaður fyrir skemmdarverk gagnvart þjóðinni og sama má hún hlusta á vegna þess að hún dirfist að ganga gegn þeirri meginreglu að Íslendingar eigi að hvetja alla aðra til að menga minna og halda sig við alþjóðasáttmála - en það gildi bara ekki um þá sjálfa. Það er nefnilega svo margt sem gildir ekki um okkur.

Sem betur má þó greina skynsamlegar raddir innan um skarkalann. Þeir eru til sem láta sér ekki nægja að beita frösum. Þeir eru til sem trúa því að vandinn sé djúpstæðari en svo að hann megi leysa með því einu að reka Davíð úr Seðlabankanum. Að ,,nýir Íslendingar" bojkotti Mogga Davíðs núna og telji sig þar með góða - en haldi samt áfram að lesa Fréttablað Jóns Ásgeirs.

Salvör Nordal og Jón Kalman Stefánsson hafa til að mynda slegið nokkuð svipaðan tón nýlega, Salvör í Tímariti Máls og menningar og Jón Kalman í Lesbókinni í morgun. Þau tala bæði um það að djúpstæði vandinn liggi ef til vill í röngu sjálfsmati þjóðarinnar. Við höfum ekki horfst í augu við smæð okkar, kannski sloppið með gagnrýnisleysi vegna geópólitískrar sérstöðu í Kalda stríðinu þar sem við komumst upp með allt og það hefur skekkt okkar sýn. Það er gott að vera stórhuga en það er slæmt að reisa sér hurðarás um öxl. Það verður að vera innistæða fyrir þingeyska loftinu í lungum okkar.

Kalda stríðið er búið. Það eru meira að segja tuttugu ár síðan. Bandaríkjamenn sögðu bless við okkur. Valur Ingimundarson hefur í rannsóknum sýnt fram á að íslensk stjórnvöld gátu ekkert við því gert, þau höfðu engin tromp á hendi lengur. Hótanir Íslendinga um uppsögn varnarsáttmálans voru innantómar. Bandaríkjamenn gerðu bara það sem þeim sýndist og við stóðum ekki við neinar hótanir, höfðum ekki efni á því enda ekki að neinu að hverfa. Það er ekkert til sem heitir ,,special relationship" lengur.

Við höfum ekki viljað vera með í Evrópusamstarfi. Þess vegna hugsar Evrópa fyrst og fremst um þá sem vilja vera með, ekki hina sem vilja gera hlutina sjálfir. Meira að segja á Norðurlöndum er fyrst og fremst litið á Skandinavíu sem kjarnann í norrænu samstarfi. Íslendingar kunna enn að líta á Dani sem sína nánustu bandamenn en það er ekki gagnkvæmt. Nánustu nágrannar og bandamenn Dana eru Svíar og Norðmenn, ósköp eðlilega. Skandinavar taka því upphrópunum um svik við ,,frændur sína" mátulega mikið inn á sig. Íslendingar eru vissulega frændur, en ekki þeir náskyldustu.

Heiðarlegt sjálfsuppgjör er lykill að vel heppnuðu endurmati. Þeir sem lenda í áföllum verða að gera upp við eigin blekkingar. Í sumum tilfellum er það sársaukafullt og felur það í sér að gera sér grein fyrir því að maður er ekki eins máttugur og mikill og maður taldi sjálfum sér trú um að maður væri. Kannski neyðist maður til að draga saman sín segl, tóna niður eigin væntingar. En á endanum er það til góðs að sjá sjálfan sig í réttu ljósi.

Lítið bólar á þessu uppgjöri enn á Íslandi. Við höldum enn að við séum nógu stór til að segja bara nei við einu aðstoðinni sem okkur býðst. Við efumst enn um að Evrópusamvinna sé rétta leiðin og við höldum enn að Bretum og Hollendingum hljóti bara að vera eitthvað sérstaklega illa við okkur. Við trúum því enn að við ein séum undanskilin þeirri reglu í hráskinnaleik alþjóðapólitíkur að þar sé hver sjálfum sér næstur, sér í lagi þeir sem ekki hafa baktryggt sig með bandalögum við aðra.

Kannski eitthvað sé þó farið að seytla inn og von manns er sú að smám saman förum við að sníða okkur stakk eftir vexti, lítum í spegil og sjáum 300 þúsund manna þjóð en ekki draum sem betur passar við tugmilljóna þjóðir. Hættum að reyna að reisa skrauthallir úr sementi sem dugar betur í snoturt hús. Skiljum að örríki geta ekki lifað af ein og óháð og að kerfi slíkra smárra eininga hefur ekki endalaust þanþol. Skiljum að Reykjavík er ekki New York eða London. Skiljum að við getum ekki hótað neinum neinu af því að við getum engu hótað. Sættumst við okkar eigin spegilmynd og förum að sjá fegurðina og möguleikana í sannri sjálfsmynd.